Vì sao chất lượng xà gồ chữ C giảm trước khi lắp dựng
Cấu tạo xà gồ là thép mỏng, thành mảnh, có tiết diện dạng chữ C với mép viền ở hai cánh. Chính đặc điểm này khiến cấu kiện nhạy với tải trọng tập trung, va đập và biến dạng cục bộ hơn so với thép hình khối lớn. Bạn có thể xem thêm cấu tạo xà gồ chữ C để nắm rõ các vị trí dễ tổn thương.
Ba nhóm nguyên nhân thường gặp gồm: lớp bảo vệ bề mặt bị phá trong quá trình bốc xếp, ẩm tích tụ khi xếp chồng ngoài trời, và biến dạng hình học do kê đỡ sai cách. Cả ba đều bắt đầu từ khâu tổ chức bãi tập kết chứ không phải từ chất lượng sản phẩm.
Nguyên tắc bốc xếp và kê đỡ
Bốc xếp là bước tạo ra nhiều vết xước và móp nhất. Cần dùng thiết bị nâng phù hợp, cáp hoặc đai mềm có lót tại điểm tiếp xúc, và hạn chế kéo lê cấu kiện trên nền bê tông hay nền đá dăm.
Khi hạ xuống bãi, xà gồ phải được kê trên gối đỡ liên tục hoặc các điểm kê đều nhau theo chiều dài, tránh để cấu kiện tựa vào hai đầu rồi võng ở giữa. Chiều cao xếp chồng cần theo hướng dẫn của đơn vị cung cấp và bản vẽ tổ chức thi công.
- Chọn vị trí bãi bằng phẳng, thoát nước, cách xa luồng xe và khu vực thi công cơ giới.
- Đặt gối kê chịu lực, phân bố đều theo nhịp cấu kiện.
- Xếp theo từng bó, cùng chủng loại, cùng chiều, không để cấu kiện nhỏ chèn lên cấu kiện lớn.
- Cố định bó bằng dây đai mềm, tránh siết quá chặt gây móp cánh.
Với các bó xà gồ chờ lắp dựng ở tầng cao, nên tập kết gần vị trí cẩu để giảm số lần di chuyển. Mỗi lần di chuyển là một lần phát sinh va chạm.
Che chắn và giữ khô
Ẩm là tác nhân thầm lặng: bề mặt có thể trông bình thường nhưng mép viền và mặt trong tiết diện đã bắt đầu oxy hóa. Kê cao khỏi mặt nền và tạo khe thoát nước bên dưới là yêu cầu tối thiểu.
Nên che phủ toàn bộ bó bằng bạt hoặc mái tạm, có độ dốc để nước chảy ra ngoài, không để nước đọng trên nắp che rồi rỉ xuống. Với bó nằm chờ lâu, cần mở kiểm tra định kỳ thay vì đậy kín hoàn toàn.
Tránh đặt bãi xà gồ gần khu vực phun nước, rửa xe hoặc gần nguồn hóa chất. Hơi ẩm kèm bụi kim loại là điều kiện thuận lợi cho ăn mòn cục bộ tại mép cắt.
Kiểm tra trước khi đưa vào lắp dựng
Trước khi cẩu lên mái, nên kiểm tra theo trình tự cố định để không bỏ sót cấu kiện lỗi. Việc kiểm tra thực hiện trên từng bó, đối chiếu với bản vẽ thi công được phê duyệt.
- Hình dạng tiết diện còn đúng dạng chữ C, không xoắn, không cong theo chiều dọc.
- Mép viền và cánh không móp, không rách, không biến dạng tại vị trí kê.
- Lớp bảo vệ bề mặt còn liên tục, ghi nhận vị trí xước để xử lý.
- Lỗ khoan và vị trí liên kết khớp với bản vẽ.
- Không có dấu hiệu ẩm đọng, vệt oxy hóa lan rộng trong bó.
Kết quả kiểm tra nên ghi thành biên bản nội bộ, kèm ảnh chụp tại vị trí nghi vấn. Đây là cơ sở để phân định trách nhiệm giữa các bên khi cấu kiện đã qua nhiều khâu vận chuyển.
Xử lý khi phát hiện hư hỏng
Cách xử lý phụ thuộc mức độ và vị trí hư hỏng. Vết xước nhỏ ở vùng bụng tiết diện thường được xử lý cục bộ theo hướng dẫn bảo trì; cấu kiện cong, xoắn hoặc móp mép viền cần được đánh giá riêng.
Không tự ý nắn chỉnh cấu kiện bằng lực cơ học tại công trường khi chưa có ý kiến của bộ phận thiết kế, vì thao tác này có thể làm thay đổi trạng thái ứng suất của tiết diện. Cấu kiện không đạt nên được tách riêng, đánh dấu và xử lý theo quy trình của dự án.
Với nhà xưởng đang vận hành cần thay thế hoặc gia cố xà gồ, nên khảo sát hiện trạng trước khi quyết định phương án. Tham khảo thêm vai trò của xà gồ chữ C trong kết cấu mái để hiểu hệ quả khi cấu kiện suy giảm khả năng làm việc.
Khi cần đánh giá hiện trạng xà gồ cho công trình đang sử dụng hoặc chuẩn bị cải tạo, đơn vị thi công có thể phối hợp khảo sát và đề xuất phương án phù hợp với dịch vụ nhà thép tiền chế.
Cần kiểm tra hiện trạng xà gồ hoặc xây dựng biện pháp bảo quản phù hợp với tiến độ dự án? Hãy gửi yêu cầu khảo sát hiện trạng để được trao đổi cụ thể theo hồ sơ công trình.