Bảo quản xà gồ chữ Z tại công trường

Vì sao chất lượng xà gồ chữ Z giảm trước khi lắp dựng

Khác với cột hay kèo có tiết diện lớn, xà gồ chữ Z là cấu kiện thành mỏng, thường dài và dễ biến dạng khi chịu tải trọng tập trung hoặc va đập. Chỉ một điểm móp ở bụng hoặc mép cánh cũng làm thay đổi khả năng chịu lực cục bộ khi đưa vào vị trí làm việc.

Ba nhóm tác nhân thường gặp tại công trường gồm: va đập cơ học khi bốc xếp, biến dạng do kê đỡ sai, và ẩm tích tụ gây ăn mòn lớp phủ. Mỗi nhóm có cách phòng ngừa riêng nhưng cùng một nguyên tắc: giữ cấu kiện ở đúng tư thế chịu lực và hạn chế tiếp xúc với nước.

Nguyên tắc bốc xếp và kê đỡ

Cấu kiện thành mỏng cần được nâng theo phương song song với chiều dài, tránh nâng giữa nhịp làm thanh võng xuống dưới trọng lượng bản thân. Khi dùng cẩu hoặc xe nâng, nên đặt điểm móc tại vị trí đã tính trong biện pháp thi công, không tùy tiện chọn theo cảm tính.

Khi xếp chồng, các thanh phải cùng hướng tiết diện và có vật liệu ngăn cách tại vị trí kê. Xếp lệch hướng khiến cánh của thanh dưới chịu tải tập trung từ bụng thanh trên — đây là dạng hư hỏng phổ biến nhưng ít được chú ý.

Với các lô xà gồ đã gia công lỗ bắt vít, cần chú ý bảo vệ mép lỗ vì đây là vị trí dễ bị móp và là điểm khởi đầu của ăn mòn về sau. Tham khảo thêm cấu tạo xà gồ chữ Z để hiểu vì sao các vị trí này nhạy cảm với tải trọng cục bộ.

Che chắn và giữ khô

Nước là tác nhân thứ hai làm giảm chất lượng xà gồ trong thời gian chờ lắp. Nước đọng trong bụng tiết diện chữ Z khó thoát và giữ ẩm lâu hơn so với bề mặt phẳng, đặc biệt khi các thanh xếp sát nhau.

Nguyên tắc chung là che phủ toàn bộ lô hàng nhưng vẫn để không khí lưu thông, tránh phủ kín tạo túi hơi ẩm bên trong. Kê cao lô hàng so với nền và tạo khoảng hở hai đầu để hơi nước không tích tụ.

Kiểm tra trước khi đưa vào lắp dựng

Bước kiểm tra trước lắp dựng giúp tách các thanh cần xử lý khỏi lô hàng đạt yêu cầu, tránh đưa cấu kiện biến dạng lên mái rồi phải tháo xuống. Nên thực hiện theo lô, kết hợp quan sát tổng thể và kiểm tra điểm.

Kết quả kiểm tra nên được ghi thành biên bản theo lô, có ảnh chụp hiện trạng để đối chiếu với đơn vị cung cấp khi cần. Với cấu kiện cùng hệ, có thể tham khảo thêm cấu tạo xà gồ chữ C để so sánh đặc điểm hình học và cách bảo quản tương ứng.

Xử lý khi phát hiện hư hỏng

Mức độ xử lý phụ thuộc vào vị trí và tính chất hư hỏng. Vết xước nhỏ trên lớp phủ thường được xử lý cục bộ theo hướng dẫn của hồ sơ vật liệu. Biến dạng ở bụng hoặc mép cánh cần được đánh giá bởi người có trách nhiệm chuyên môn trước khi đưa vào sử dụng.

Khi cần đánh giá hiện trạng lưu kho hoặc lên phương án bảo quản cho giai đoạn tiếp theo, đơn vị thi công có thể gửi yêu cầu khảo sát hiện trạng để được hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế của công trường.