Yếu tố ảnh hưởng chi phí nhân công lắp dựng

Vì sao chi phí nhân công lắp dựng khác nhau giữa các công trình

Chi phí nhân công lắp dựng là phần biến động mạnh nhất trong tổng chi phí kết cấu thép. Vật tư thường được chốt theo khối lượng, còn nhân công phụ thuộc vào việc công trình có cho phép thi công liên tục hay không.

Hiểu đúng các nhóm yếu tố tác động giúp chủ đầu tư kiểm soát ngân sách ở giai đoạn thiết kế và đấu thầu, thay vì xử lý phát sinh khi đã vào cao điểm lắp dựng.

Nhóm yếu tố khối lượng và giải pháp

Khối lượng kết cấu là điểm khởi đầu, nhưng không quyết định toàn bộ. Cùng một khối lượng thép, giải pháp chia đoạn cấu kiện khác nhau sẽ dẫn tới số mối nối, số mối hàn và số lần cẩu khác nhau.

Cấu kiện dài, nặng thường cần thiết bị nâng lớn hơn và nhiều điểm neo giữ tạm. Ngược lại, chia nhỏ cấu kiện giúp vận chuyển và lắp dễ hơn nhưng làm tăng số lượng mối liên kết cần xử lý tại công trường.

Mức độ phức tạp của nút liên kết ảnh hưởng trực tiếp tới thời gian đứng máy của tổ lắp dựng. Nút đơn giản cho phép thao tác nhanh, nút nhiều lớp bản mã đòi hỏi kỹ thuật viên lành nghề và thời gian căn chỉnh lâu hơn.

Một yếu tố dễ bị bỏ qua là mức độ hoàn thiện của bản vẽ chế tạo. Khi bản vẽ rõ ràng, tổ lắp dựng ít phải chờ xử lý tại chỗ; khi bản vẽ còn xung đột, thời gian chờ và làm lại sẽ đội chi phí nhân công.

Tham chiếu thêm cách bóc tách khối lượng tại bài chi phí khối lượng kết cấu thép để đối chiếu giữa khối lượng và công tác lắp dựng.

Nhóm yếu tố điều kiện thi công

Mặt bằng là yếu tố quyết định năng suất của tổ lắp dựng. Mặt bằng chật hẹp khiến thiết bị nâng phải di chuyển nhiều lần, bán kính làm việc bị giới hạn và việc tập kết cấu kiện trở nên khó khăn hơn.

Nền đất yếu hoặc chưa ổn định buộc phải xử lý đường công vụ trước khi cẩu làm việc. Chi phí gia cường đường tạm và thời gian chờ nền ổn định thường được tính vào phần nhân công gián tiếp.

Điều kiện thời tiết tại khu vực cũng tác động rõ rệt. Mùa mưa làm gián đoạn công tác hàn và sơn tại công trường, trong khi nắng gắt ảnh hưởng tới thời gian làm việc hiệu quả của tổ thợ.

Với công trình đang vận hành, việc lắp dựng phải chia giai đoạn để không gián đoạn sản xuất. Mỗi lần chia giai đoạn làm tăng số lần huy động thiết bị và nhân lực, kéo theo chi phí nhân công tăng theo số đợt.

Nhóm yếu tố phối hợp và vận hành

Tiến độ lắp dựng kết cấu thép phụ thuộc vào các hạng mục đi trước như móng, cốt thép chờ và cao độ đà. Khi các hạng mục này chậm, tổ lắp dựng phải chờ, và chi phí chờ thường được tính vào nhân công.

Sự phối hợp giữa các nhà thầu trên cùng mặt bằng ảnh hưởng tới năng suất. Cùng lúc có nhiều tổ thợ làm việc trong một khu vực hẹp sẽ làm giảm tốc độ và tăng thời gian căn chỉnh.

Năng lực của tổ lắp dựng là yếu tố nội tại nhưng có ảnh hưởng lớn. Tổ thợ quen với dạng kết cấu và quy trình của đơn vị chế tạo sẽ lắp nhanh hơn, ít sai sót hơn và giảm công tác sửa chữa tại chỗ.

Công tác an toàn và giám sát cũng chiếm một phần chi phí nhân công. Hệ thống lan can tạm, dây neo và lưới an toàn cần được lắp trước khi thi công trên cao, và việc này tiêu tốn thời gian của chính tổ lắp dựng.

Việc bàn giao từng phân đoạn cho hạng mục sau như tôn mái, tôn vách cần được thống nhất từ đầu. Phối hợp tốt giúp giảm thời gian chờ chéo giữa các tổ thợ.

Cách kiểm soát chi phí bằng dữ liệu khảo sát

Kiểm soát chi phí nhân công bắt đầu từ dữ liệu khảo sát, không phải từ bảng chào thầu. Khảo sát cần ghi nhận hiện trạng mặt bằng, khả năng tiếp cận của thiết bị nâng, cao độ nền và các công trình lân cận.

Trên cơ sở đó, bản vẽ thi công được phê duyệt là căn cứ để bóc tách khối lượng lắp dựng theo từng phân đoạn. Mỗi phân đoạn nên có định mức nhân công riêng để so sánh giữa kế hoạch và thực tế.

Khi theo dõi tiến độ, nên tách nhân công trực tiếp lắp dựng và nhân công gián tiếp như chờ, di chuyển, xử lý phát sinh. Việc tách này giúp nhận diện nguyên nhân đội chi phí thay vì chỉ thấy tổng số tăng.

Với công trình cải tạo hoặc mở rộng, dữ liệu khảo sát cần bao gồm cả kết cấu hiện hữu và khả năng liên kết với kết cấu mới. Đây là phần thường phát sinh nhiều công tác tại chỗ.

Đơn vị thi công có kinh nghiệm thường đề xuất phương án lắp dựng song song với phương án kết cấu, để giảm số mối nối tại công trường. Cách tiếp cận này giúp chi phí nhân công ổn định hơn.